سرطان یک بیماری پیچیده است که میتواند در هر قسمت از بدن شروع شود و علائم آن بسته به نوع سرطان، محل آن، و میزان پیشرفت بیماری، بسیار متفاوت است. در حالی که بسیاری از علائم سرطان میتوانند ناشی از بیماریهای خوشخیمتر باشند، اما توجه به تغییرات بدن و مشورت با پزشک در صورت بروز علائم مداوم و بدون توجیه، بسیار مهم است. تشخیص زودهنگام میتواند به طور قابل توجهی شانس موفقیت درمان را افزایش دهد.
علائم عمومی و هشدار دهنده سرطان:
برخی از علائم کلی وجود دارند که ممکن است نشاندهنده سرطان باشند، اما اختصاصی برای یک نوع سرطان خاص نیستند:
- خستگی شدید (Fatigue):
- تغییرات وزن (Weight Changes):
- تب (Fever) و تعریق شبانه (Night Sweats)
- درد (Pain):
- تغییرات پوستی (Skin Changes):
- ایجاد توده یا تورم (Lumps or Swellings):
- تغییر در عادات دفع ادرار یا مدفوع (Changes in Bowel or Bladder Habits):
- سرفه یا گرفتگی صدا (Persistent Cough or Hoarseness):
- مشکل در بلع (Difficulty Swallowing):
- سوء هاضمه یا ناراحتی پس از غذا (Indigestion or Discomfort after Eating)
- خونریزی یا کبودی غیرمعمول (Unusual Bleeding or Bruising):

1. خستگی شدید (Fatigue):
خستگی شدید (Fatigue) به حالتی از خستگی مفرط و مداوم اشاره دارد که با استراحت معمولی بهبود نمییابد و میتواند به شدت بر توانایی فرد در انجام فعالیتهای روزمره، چه از نظر جسمی و چه ذهنی، تأثیر بگذارد. این حالت با خستگی عادی که پس از یک روز پرکار یا کمخوابی ایجاد میشود و با استراحت برطرف میگردد، متفاوت است.
درخواست آمبولانس اختصاصی غرب تهران
ویژگیهای اصلی خستگی شدید:
- مداوم بودن: این خستگی پایدار است و حتی پس از خواب کافی یا استراحت نیز برطرف نمیشود.
- ناتوانیزا بودن: به حدی شدید است که مانع از انجام کارهای معمول و فعالیتهای روزمره میشود.
- جسمی و روحی: میتواند هم به صورت خستگی جسمی (احساس ضعف، سنگینی در اندامها، کمبود انرژی فیزیکی) و هم به صورت خستگی ذهنی (مشکل در تمرکز، حافظه، “مه مغزی”، بیانگیزگی) بروز کند.
- بدون توضیح واضح: اغلب دلیل مشخصی برای این سطح از خستگی پیدا نمیشود، یا شدت آن نامتناسب با فعالیتهای انجام شده است.
علل شایع خستگی شدید:
خستگی شدید میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:
- سبک زندگی:
- کمبود خواب یا اختلالات خواب: بیخوابی، آپنه خواب (وقفه تنفسی در خواب)، سندرم پای بیقرار.
- رژیم غذایی نامناسب: کمبود مواد مغذی، مصرف زیاد قند و غذاهای فرآوری شده.
- عدم فعالیت بدنی کافی: کمتحرکی میتواند منجر به کاهش انرژی شود.
- فعالیت بدنی بیش از حد: تمرینات ورزشی سنگین بدون استراحت کافی.
- استرس مزمن: تنش و فشار روانی طولانیمدت.
- مصرف الکل یا مواد مخدر.
- مشکلات پزشکی:
- کمخونی (آنمی): کاهش گلبولهای قرمز خون که اکسیژن را حمل میکنند.
- بیماریهای تیروئید: کمکاری یا پرکاری تیروئید.
- دیابت: عدم کنترل صحیح قند خون.
- بیماریهای قلبی و ریوی: نارسایی قلبی، COPD، آسم.
- عفونتها: مانند آنفولانزا، مونونوکلئوز، HIV، هپاتیت مزمن یا حتی سندرم خستگی پس از عفونتهایی مانند COVID-19.
- بیماریهای خودایمنی: لوپوس، آرتریت روماتوئید، اماس (MS).
- مشکلات کلیوی و کبدی: بیماریهای مزمن این اندامها.
- سرطان: همانطور که اشاره شد، سرطان خود و درمانهای آن (شیمیدرمانی، پرتودرمانی، جراحی) میتوانند باعث خستگی شدید شوند.
- اختلالات روانی: افسردگی، اضطراب.
- سندرم خستگی مزمن (ME/CFS): یک بیماری پیچیده و ناتوانکننده که با خستگی شدید و سایر علائم همراه است.
- داروها و درمانها: برخی داروها مانند آنتیهیستامینها، آرامبخشها، داروهای فشار خون، و همچنین درمانهای پزشکی مانند شیمیدرمانی و پرتودرمانی میتوانند عارضه جانبی خستگی شدید داشته باشند.

خستگی مرتبط با سرطان:
خستگی مرتبط با سرطان (Cancer-Related Fatigue – CRF) نوع خاصی از خستگی شدید است که به طور مستقیم با بیماری سرطان یا درمان آن ارتباط دارد. این نوع خستگی اغلب بسیار شدیدتر از خستگی عادی است و با استراحت بهبود نمییابد. علل آن در بیماران سرطانی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- خود سرطان: سلولهای سرطانی انرژی بدن را مصرف میکنند، مواد شیمیایی خاصی (سیتوکینها) تولید میکنند که باعث خستگی میشوند، و میتوانند باعث کمخونی یا تغییر در سطح هورمونها شوند.
- درمانهای سرطان:
- شیمیدرمانی: به سلولهای سالم نیز آسیب میرساند و باعث التهاب میشود.
- پرتودرمانی: باعث آسیب به بافتها و التهاب میشود.
- جراحی: بدن برای بهبودی انرژی زیادی مصرف میکند و درد پس از جراحی نیز میتواند خستگی را تشدید کند.
- ایمونوتراپی و درمانهای هدفمند: این داروها نیز میتوانند عوارض جانبی خستگی داشته باشند.
- سایر عوارض: کمخونی ناشی از سرطان یا درمان، درد، مشکلات خواب، تهوع، کمبود تغذیه، افسردگی و اضطراب.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خستگی شما:
- بیش از چند هفته ادامه داشته باشد.
- با استراحت بهبود نیابد.
- با علائم دیگری مانند کاهش وزن ناخواسته، تب، درد، تغییر در عادات دفع یا تنگی نفس همراه باشد.
- بر زندگی روزمره و عملکرد شما تأثیر منفی بگذارد.
حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک میتواند با معاینه و انجام آزمایشات لازم، علت اصلی خستگی شما را تشخیص داده و درمان مناسب را توصیه کند. نادیده گرفتن خستگی شدید، به خصوص اگر مداوم و ناتوانکننده باشد، توصیه نمیشود زیرا ممکن است نشانهای از یک بیماری جدی زمینهای باشد.
2. تغییرات وزن (Weight Changes):
-
- کاهش وزن ناخواسته: از دست دادن ۱۰ پوند (حدود ۴.۵ کیلوگرم) یا بیشتر وزن بدون رژیم غذایی یا تلاش برای کاهش وزن.
- افزایش وزن ناخواسته: اگرچه کمتر شایع است، اما در برخی سرطانها ممکن است رخ دهد.
تغییرات وزن، چه کاهش وزن ناخواسته و چه افزایش وزن ناخواسته، میتوانند نشانهای مهم از تغییرات در سلامت بدن باشند. در حالی که نوسانات جزئی وزن طبیعی هستند، تغییرات قابل توجه و بدون دلیل مشخص میتوانند زنگ خطری باشند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.

۱. کاهش وزن ناخواسته
کاهش وزن ناخواسته به حالتی گفته میشود که فرد بدون هیچگونه تلاش آگاهانه برای رژیم غذایی یا افزایش فعالیت بدنی، مقدار قابل توجهی از وزن خود را از دست میدهد. این معمولاً به معنای کاهش بیش از ۵ درصد وزن بدن در طول ۶ تا ۱۲ ماه است، هرچند حتی کاهش وزن کمتر از این مقدار نیز اگر غیرقابل توضیح باشد، باید بررسی شود.
علل شایع کاهش وزن ناخواسته:
- پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism): تیروئید بیش از حد فعال، متابولیسم بدن را افزایش میدهد و باعث سوزاندن کالری بیشتر از حد معمول میشود.
- دیابت کنترل نشده: به خصوص دیابت نوع ۱ که در آن بدن نمیتواند از گلوکز به عنوان منبع انرژی استفاده کند و به جای آن شروع به سوزاندن چربی و عضله میکند.
- بیماریهای التهابی روده (IBD): مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو که میتوانند منجر به سوء جذب مواد مغذی و کاهش وزن شوند.
- بیماری سلیاک: عدم تحمل گلوتن که به روده کوچک آسیب میرساند و مانع جذب مواد مغذی میشود.
- عفونتهای مزمن: مانند HIV/ایدز، سل، یا برخی عفونتهای انگلی که میتوانند متابولیسم را افزایش داده و اشتهای فرد را کاهش دهند.
- بیماریهای مزمن انسدادی ریه (COPD): تلاش برای نفس کشیدن کالری زیادی مصرف میکند.
- نارسایی قلبی: قلب برای پمپاژ خون به انرژی بیشتری نیاز دارد و میتواند منجر به خستگی و کاهش اشتها شود.
- افسردگی و اضطراب شدید: میتواند اشتها را به شدت کاهش دهد.
- اختلالات خوردن: مانند بیاشتهایی عصبی (آنورکسیا).
- مشکلات دندانی یا بلع: که میتوانند غذا خوردن را دشوار یا دردناک کنند.
- مصرف برخی داروها: مانند داروهای تیروئید یا برخی داروهای دیابت.
- سوء مصرف مواد: الکل یا مواد مخدر میتوانند باعث کاهش اشتها و سوء تغذیه شوند.
- سرطان: کاهش وزن ناخواسته یکی از شایعترین علائم هشدار دهنده سرطان است. سلولهای سرطانی انرژی زیادی مصرف میکنند، مواد شیمیایی تولید میکنند که متابولیسم را تغییر میدهد، و میتوانند باعث تهوع، استفراغ، یا کاهش اشتها شوند. (این مورد در پاسخ قبلی نیز به تفصیل اشاره شد.)
۲. افزایش وزن ناخواسته
افزایش وزن ناخواسته به معنی افزایش وزن بدون تغییر در رژیم غذایی، سطح فعالیت بدنی یا سایر دلایل منطقی (مانند بارداری) است.
علل شایع افزایش وزن ناخواسته:
- کمکاری تیروئید (Hypothyroidism): تیروئید کمکار، متابولیسم بدن را کند میکند و منجر به افزایش وزن، خستگی و سایر علائم میشود.
- سندرم کوشینگ (Cushing’s Syndrome): تولید بیش از حد هورمون کورتیزول که میتواند باعث تجمع چربی در نواحی خاصی از بدن (مانند شکم و صورت) شود.
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS): یک اختلال هورمونی در زنان که میتواند منجر به افزایش وزن، به خصوص در ناحیه شکم، شود.
- نارسایی قلبی یا کلیوی: بدن مایعات را در خود نگه میدارد (ادم) که باعث افزایش وزن میشود.
- مصرف برخی داروها: مانند کورتیکواستروئیدها (استروئیدها)، برخی داروهای ضدافسردگی، داروهای ضد روانپریشی، داروهای ضد تشنج و برخی داروهای دیابت.
- اختلالات خواب: کمبود خواب میتواند بر هورمونهای تنظیمکننده اشتها تأثیر بگذارد و منجر به افزایش وزن شود.
- استرس مزمن: بدن در پاسخ به استرس، هورمون کورتیزول بیشتری تولید میکند که میتواند باعث افزایش وزن شود.
- ترک سیگار: در برخی افراد، ترک سیگار میتواند منجر به افزایش وزن شود.
- برخی سرطانها: اگرچه کاهش وزن شایعتر است، اما در موارد نادر، برخی سرطانها (مانند سرطان تخمدان یا سرطان کبد) میتوانند با افزایش مایع در شکم (آسیت) یا سایر تغییرات متابولیکی باعث افزایش وزن شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هم کاهش وزن ناخواسته و هم افزایش وزن ناخواسته، اگر قابل توجه و بدون دلیل واضح باشند، نیاز به بررسی پزشکی دارند. اگر شما:
- بدون هیچ دلیل مشخصی وزن کم یا زیاد میکنید.
- تغییرات وزن شما با علائم دیگری مانند خستگی، تب، درد، تغییر در عادات دفع یا تنگی نفس همراه است.
- نگران تغییرات وزن خود هستید و این تغییرات بر کیفیت زندگی شما تأثیر گذاشته است.
باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک با گرفتن شرح حال کامل، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات لازم (مانند آزمایش خون، تصویربرداری)، علت اصلی تغییرات وزن شما را تشخیص داده و در صورت لزوم، درمان مناسب را توصیه خواهد کرد. نادیده گرفتن تغییرات وزن غیرطبیعی میتواند به تأخیر در تشخیص بیماریهای جدی منجر شود.
علائم سکته قلبی چیست ؟ همراه راه کارهای پیشگیری

3. تب (Fever) و تعریق شبانه (Night Sweats)
تب و تعریق شبانه دو علامت رایج هستند که اغلب با یکدیگر ظاهر میشوند و میتوانند نشانهای از وضعیتهای مختلفی باشند، از عفونتهای ساده گرفته تا بیماریهای جدیتر مانند سرطان. در حالی که تب پاسخ طبیعی بدن به عفونت است، تبهای طولانیمدت و بدون دلیل و تعریق شبانه شدید باید مورد توجه قرار گیرند.
۱. تب (Fever)
تب به افزایش موقتی دمای بدن شما گفته میشود که معمولاً ناشی از یک بیماری است. دمای طبیعی بدن حدود ۳۷ درجه سانتیگراد (۹۸.۶ درجه فارنهایت) است و تب زمانی در نظر گرفته میشود که دمای بدن به ۳۸ درجه سانتیگراد (۱۰۰.۴ درجه فارنهایت) یا بالاتر برسد.
علل شایع تب:
- عفونتها: این شایعترین علت تب است. عفونتها میتوانند باکتریایی (مانند عفونتهای ادراری، ذاتالریه، سل) یا ویروسی (مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، کووید-۱۹) باشند. تب، پاسخ ایمنی بدن برای مبارزه با عامل بیماریزا است.
- التهاب: بیماریهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس و بیماری التهابی روده (IBD) میتوانند باعث تب شوند.
- واکنش به داروها: برخی داروها میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث تب شوند.
- واکنش به واکسیناسیون: تب خفیف پس از برخی واکسنها طبیعی است.
- لختههای خون: در برخی موارد، وجود لخته خون در ورید میتواند باعث تب شود.
- آسیب بافتی: مانند آسیبهای ناشی از سوختگی یا ضربه.
- اختلالات خودایمنی: سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم حمله میکند.
- سرطان: تب، به خصوص تبهای پایدار و بدون علت مشخص، میتواند یکی از علائم سرطان باشد. این تب ممکن است ناشی از خود سلولهای سرطانی باشد که موادی تولید میکنند که بر تنظیم دمای بدن تأثیر میگذارند، یا به دلیل ضعف سیستم ایمنی بدن که منجر به عفونتهای مکرر میشود.
۲. تعریق شبانه (Night Sweats)
تعریق شبانه به اپیزودهای مکرر تعریق شدید در طول خواب گفته میشود که به حدی زیاد است که لباس خواب و ملافه را خیس میکند و با دمای بالای اتاق یا پوشاندن زیاد بدن ارتباط ندارد. این تعریق با خیس شدن بدن ناشی از گرمای زیاد اتاق متفاوت است.
علل شایع تعریق شبانه:
- یائسگی: گرگرفتگی و تعریق شبانه از علائم شایع دوران یائسگی در زنان است.
- داروها: برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی، داروهای هورمونی، داروهای کاهنده قند خون و داروهای فشار خون میتوانند باعث تعریق شبانه شوند.
- عفونتها: برخی عفونتها، به خصوص عفونتهای مزمن مانند سل (توبرکلوزیس)، بروسلوز (تب مالت)، اندوکاردیت (عفونت دریچههای قلب)، و HIV، میتوانند با تعریق شبانه شدید همراه باشند.
- پرکاری تیروئید: افزایش فعالیت غده تیروئید میتواند منجر به تعریق بیش از حد، از جمله تعریق شبانه، شود.
- افت قند خون (Hypoglycemia): در افراد دیابتی، افت شدید قند خون در طول شب میتواند باعث تعریق شود.
- اضطراب و استرس: استرس شدید میتواند باعث افزایش تعریق شود، حتی در طول خواب.
- اختلالات خواب: مانند آپنه خواب.
- اختلالات هورمونی: به غیر از یائسگی، سایر عدم تعادلهای هورمونی نیز میتوانند علت باشند.
- سرطان: تعریق شبانه، به خصوص زمانی که شدید و مداوم باشد و با تبهای بدون علت مشخص همراه شود، میتواند یکی از علائم برخی انواع سرطان، به ویژه لنفوم و لوکمی باشد. این پدیده ممکن است ناشی از تولید مواد شیمیایی توسط سلولهای سرطانی یا پاسخ سیستم ایمنی بدن به سرطان باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در حالی که تب و تعریق شبانه اغلب به دلایل خوشخیم و موقتی رخ میدهند، اما اگر شما موارد زیر را تجربه میکنید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید:
- تب بالا (به خصوص بالای ۳۹.۵ درجه سانتیگراد یا ۱۰۳ درجه فارنهایت).
- تغییرات مداوم در دمای بدن، بدون دلیل مشخص.
- تبهای مکرر یا طولانیمدت (بیش از چند روز) که با داروهای معمولی کنترل نمیشوند.
- تعریق شبانه شدید و مداوم که لباس و ملافه را خیس میکند و با دمای محیط ارتباط ندارد.
- تب و تعریق شبانه همراه با سایر علائم هشدار دهنده سرطان، مانند کاهش وزن ناخواسته، خستگی شدید، تورم غدد لنفاوی، یا درد پایدار.
- اگر سیستم ایمنی ضعیفی دارید یا بیماری مزمنی دارید.
پزشک میتواند با بررسی دقیق سابقه پزشکی، انجام معاینات فیزیکی و آزمایشهای لازم (مانند آزمایش خون، آزمایش ادرار، عکسبرداری)، علت اصلی تب و تعریق شبانه شما را تشخیص داده و در صورت لزوم، درمان مناسب را آغاز کند. نادیده گرفتن این علائم، به ویژه اگر پایدار باشند، توصیه نمیشود.
4. درد (Pain):
درد (Pain) یک حس ناخوشایند و یک تجربه حسی و احساسی است که معمولاً با آسیب واقعی یا بالقوه به بافت بدن همراه است، یا از نظر این آسیب توصیف میشود. این یک سیستم هشدار دهنده حیاتی است که به ما کمک میکند از خطر محافظت کنیم و به دنبال کمک پزشکی باشیم. با این حال، درد مزمن میتواند به خودی خود به یک بیماری تبدیل شود که به شدت بر کیفیت زندگی فرد تأثیر میگذارد.
انواع درد:
درد را میتوان به روشهای مختلفی طبقهبندی کرد:
۱. بر اساس مدت زمان:
- درد حاد (Acute Pain): دردی است که به طور ناگهانی شروع میشود و معمولاً شدت بالایی دارد اما مدت زمان آن محدود است (معمولاً کمتر از ۳ تا ۶ ماه). این نوع درد معمولاً ناشی از یک آسیب یا بیماری خاص است و پس از بهبود عامل اصلی، از بین میرود. مثالها: بریدگی، سوختگی، شکستگی استخوان، سردرد ناشی از سرماخوردگی.
- درد مزمن (Chronic Pain): دردی است که بیش از حد انتظار برای بهبود یک آسیب یا بیماری ادامه مییابد (معمولاً بیش از ۳ تا ۶ ماه). این درد ممکن است به طور مداوم وجود داشته باشد یا به صورت متناوب عود کند و میتواند تأثیر زیادی بر زندگی روزمره، خواب، خلق و خو و فعالیتهای فرد داشته باشد. مثالها: کمردرد مزمن، آرتروز، فیبرومیالژیا، نوروپاتی.
۲. بر اساس منبع و نوع درد:
- درد نوروپاتیک (Neuropathic Pain): ناشی از آسیب یا اختلال در سیستم عصبی (اعصاب، نخاع یا مغز) است. اغلب به صورت سوزش، گزگز، تیر کشیدن، شوک الکتریکی، یا بیحسی توصیف میشود. مثالها: نوروپاتی دیابتی، زونا، سیاتیک.
- درد نوسیسپتیو (Nociceptive Pain): ناشی از آسیب واقعی یا احتمالی به بافتهای بدن (مانند پوست، ماهیچه، استخوان، احشاء) است. این درد میتواند به دو صورت باشد:
- درد احشایی (Visceral Pain): ناشی از اندامهای داخلی (مانند قلب، روده، کبد). معمولاً مبهم، فشاردهنده و به سختی مکانیابی میشود و ممکن است به نقاط دیگر بدن (درد ارجاعی) منتشر شود. مثالها: درد آپاندیس، سنگ کلیه، حمله قلبی.
- درد سوماتیک (Somatic Pain): ناشی از پوست، ماهیچهها، استخوانها، مفاصل و بافتهای همبند است. معمولاً واضحتر، تیزتر و به راحتی قابل مکانیابی است. مثالها: بریدگی، ضربدیدگی، شکستگی.
- درد سایکوژنیک (Psychogenic Pain): دردی که منشاء فیزیکی مشخصی ندارد و بیشتر به عوامل روانی مانند استرس، اضطراب یا افسردگی مرتبط است. این به معنای واقعی نبودن درد نیست، بلکه نشان میدهد مغز چگونه درد را پردازش میکند.
علل شایع درد:
درد میتواند ناشی از طیف وسیعی از شرایط باشد:
- آسیبها و ضربهها: بریدگی، کبودی، پیچخوردگی، شکستگی استخوان، سوختگی.
- عفونتها: تبخال، عفونتهای ادراری، سینوزیت، آنفولانزا.
- التهاب: آرتروز (التهاب مفاصل)، تاندونیت (التهاب تاندونها).
- بیماریهای مزمن: دیابت (نوروپاتی)، فیبرومیالژیا، آرتریت، میگرن.
- مشکلات اسکلتی-عضلانی: کمردرد، گردندرد، درد شانه.
- شرایط گوارشی: سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، رفلاکس اسید معده.
- مشکلات عصبی: سیاتیک، نورالژی سه قلو.
- سرطان: درد یکی از علائم شایع سرطان است، به خصوص در مراحل پیشرفتهتر. درد ناشی از سرطان میتواند به دلایل مختلفی باشد:
- فشار توده سرطانی: تومور به اعصاب، استخوانها یا اندامهای مجاور فشار میآورد.
- تخریب بافت: تومور باعث تخریب استخوان یا سایر بافتها میشود.
- انسداد: تومور مجاری خاصی را مسدود میکند (مثلاً در روده یا مجاری صفراوی).
- التهاب و عفونت: ناشی از سرطان یا ضعف سیستم ایمنی.
- متاستاز: گسترش سرطان به نقاط دیگر بدن، به خصوص استخوانها.
- درمانهای سرطان: شیمیدرمانی (نوروپاتی)، پرتودرمانی (سوختگی)، جراحی (درد پس از عمل).
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
همانطور که در توضیح علائم سرطان اشاره شد، درد یکی از علائم هشدار دهنده مهم است. اگر درد شما:
- جدید است و دلیل مشخصی ندارد.
- مداوم است و با گذشت زمان بهبود نمییابد یا بدتر میشود.
- به صورت شدید و ناگهانی شروع شده است.
- با سایر علائم هشدار دهنده مانند کاهش وزن ناخواسته، خستگی شدید، تب، تعریق شبانه، یا خونریزی غیرمعمول همراه است.
- بر توانایی شما در انجام فعالیتهای روزمره تأثیر میگذارد.
- یک درد جدید در فردی با سابقه سرطان است.
باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام علت درد، به خصوص اگر ناشی از یک بیماری جدی مانند سرطان باشد، میتواند در موفقیت درمان و بهبود کیفیت زندگی بسیار مؤثر باشد. پزشک میتواند با گرفتن شرح حال کامل، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات و تصویربرداریهای لازم، علت درد شما را تشخیص دهد و برنامه درمانی مناسبی را توصیه کند.
5. تغییرات پوستی (Skin Changes):

- زردی پوست یا چشم (یرقان): میتواند نشانهای از سرطان کبد یا پانکراس باشد.
- تیره شدن، قرمز شدن یا خارش پوست.
- زخمهایی که بهبود نمییابند.
- تغییر در خالهای موجود (شکل، اندازه، رنگ، حاشیه، خارش یا خونریزی).
- ایجاد خالهای جدید.
تغییرات پوستی میتوانند نشانههای مهمی از وضعیت سلامت کلی بدن باشند و در برخی موارد، اولین سرنخ برای تشخیص یک بیماری جدی، از جمله سرطان، محسوب شوند. در حالی که بسیاری از تغییرات پوستی خوشخیم و بیضرر هستند، برخی از آنها نیاز به بررسی پزشکی دارند، به خصوص اگر مداوم، جدید، یا همراه با علائم دیگر باشند.
انواع تغییرات پوستی که نیاز به توجه دارند:
- زردی پوست یا چشم (یرقان / Jaundice):
- توضیح: پوست و سفیدی چشمها (صلبیه) به رنگ زرد متمایل میشوند.
- علت: این حالت معمولاً به دلیل افزایش سطح بیلیروبین در خون رخ میدهد. بیلیروبین مادهای زرد رنگ است که در اثر تجزیه گلبولهای قرمز تولید میشود و توسط کبد دفع میگردد.
- ارتباط با سرطان: زردی میتواند نشانهای از سرطانهایی باشد که بر کبد، مجاری صفراوی یا پانکراس (لوزالمعده) تأثیر میگذارند. این سرطانها میتوانند جریان صفرا را مسدود کرده یا به کبد آسیب برسانند و در نتیجه بیلیروبین در بدن تجمع یابد.
- چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم: هرگونه زردی جدید، به خصوص اگر با خارش، ادرار تیره یا مدفوع روشن همراه باشد، باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
- تیره شدن، قرمز شدن یا خارش پوست (Hyperpigmentation, Erythema, Itching):
- توضیح:
- تیره شدن (هایپرپیگمانتاسیون): برخی نواحی پوست تیرهتر از حد معمول میشوند.
- قرمز شدن (اریتم): قرمزی پایدار و غیرمعمول پوست، گاهی همراه با گرما یا التهاب.
- خارش (پروریتوس): خارش مداوم و شدید در یک منطقه خاص یا در سراسر بدن، بدون وجود بثورات جلدی واضح یا دلیل مشخص.
- ارتباط با سرطان:
- تیره شدن پوست: در برخی سرطانها مانند سرطانهای مرتبط با غدد فوق کلیوی یا برخی لنفومها دیده میشود.
- قرمزی و التهاب: برخی سرطانها، مانند سرطان سینه التهابی، میتوانند باعث قرمزی، گرمی و تورم پوست شوند. در لنفومهای پوستی نیز قرمزی و بثورات دیده میشود.
- خارش شدید: خارش بدون علت واضح میتواند نشانهای از برخی سرطانها مانند لنفوم (به خصوص لنفوم هوچکین)، سرطان کبد، سرطان کلیه یا سرطان پانکراس باشد. این خارش ناشی از موادی است که تومورها تولید میکنند یا واکنشی است که بدن به وجود سرطان نشان میدهد.
- چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم: اگر خارش یا تغییر رنگ پوست جدید، بدون دلیل و مداوم است یا با سایر علائم نگرانکننده همراه است، مشورت با پزشک ضروری است.
- توضیح:
- زخمهایی که بهبود نمییابند (Non-Healing Sores):
- توضیح: زخمها، بریدگیها یا ضایعات پوستی که به طور معمول بهبود نمییابند یا بهبود آنها بسیار طولانی میشود.
- ارتباط با سرطان: این میتواند نشانهای از سرطان پوست (مانند سرطان سلول بازال، سرطان سلول سنگفرشی) باشد که به صورت زخمی که بهبود نمییابد یا خونریزی میکند، ظاهر میشود. همچنین زخمهای دهانی که بهبود نمییابند میتوانند نشانهای از سرطان دهان باشند.
- چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم: هرگونه زخم یا ضایعهای که طی چند هفته بهبود نیابد، به خصوص اگر دردناک، خونریزیدهنده یا در حال بزرگ شدن باشد، باید بررسی شود.
- تغییر در خالهای موجود یا ایجاد خالهای جدید (Changes in Moles or New Moles):
- توضیح: خالها یا نقاط قهوهای روی پوست که در اندازه، شکل، رنگ، یا بافت تغییر میکنند. همچنین ظهور خالهای کاملاً جدید که ویژگیهای مشکوک دارند.
- ارتباط با سرطان: این مهمترین علامت ملانوم است، که خطرناکترین نوع سرطان پوست است.
- معیارهای ABCDE برای ارزیابی خالها (مخصوص ملانوم):
- A (Asymmetry – عدم تقارن): نیمی از خال با نیمه دیگر مطابقت ندارد.
- B (Border Irregularity – حاشیه نامنظم): لبههای خال ناهموار، دندانهدار یا محو هستند.
- C (Color Variation – تغییر رنگ): خال دارای چندین رنگ مختلف (مانند قهوهای، مشکی، قرمز، سفید یا آبی) است.
- D (Diameter – قطر): قطر خال بزرگتر از ۶ میلیمتر (حدود اندازه یک پاککن مداد) است.
- E (Evolving – در حال تغییر): خال در حال تغییر اندازه، شکل، رنگ، یا برجستگی است، یا علائم جدیدی مانند خارش، درد یا خونریزی دارد.
- چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم: هر خال یا لکه جدید روی پوست که مشکوک به نظر میرسد یا هر خالی که تغییر میکند و معیارهای ABCDE را دارد، باید فوراً توسط متخصص پوست بررسی شود.
نکات مهم:
- معاینات منظم پوستی: خودآزمایی منظم پوست و توجه به هرگونه تغییر جدید یا مشکوک اهمیت دارد.
- محافظت در برابر آفتاب: قرار گرفتن طولانیمدت و بدون محافظت در برابر اشعه ماوراء بنفش خورشید، عامل اصلی سرطان پوست است. استفاده از ضدآفتاب، پوشیدن لباسهای محافظ و اجتناب از اوج تابش خورشید توصیه میشود.
- مشورت با پزشک: همانند سایر علائم سرطان، وجود این تغییرات پوستی به تنهایی به معنای سرطان نیست. اما اگر هر یک از این علائم را تجربه میکنید که مداوم، بدون توضیح، جدید یا در حال بدتر شدن هستند، حتماً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام، به ویژه در مورد سرطان پوست، میتواند تفاوت بزرگی در نتیجه درمان ایجاد کند.
6. ایجاد توده یا تورم (Lumps or Swellings):
هر توده یا تورم جدید که در زیر پوست احساس میشود یا قابل مشاهده است، به خصوص در سینه، زیر بغل، گردن، شکم یا بیضهها.
ایجاد توده یا تورم در هر نقطه از بدن، یکی از علائم فیزیکی مهمی است که میتواند نشاندهنده طیف وسیعی از شرایط، از موارد کاملاً خوشخیم و بیضرر گرفته تا بیماریهای جدیتر مانند سرطان باشد. توجه به ویژگیهای توده و مشورت با پزشک در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی، بسیار حیاتی است.

توده یا تورم چیست؟
توده (Lump) به هر برجستگی یا برآمدگی غیرطبیعی در زیر پوست یا در بافتهای بدن گفته میشود که ممکن است با لمس احساس شود یا با چشم دیده شود.
تورم (Swelling) به افزایش حجم یا بزرگ شدن یک قسمت از بدن به دلیل تجمع مایعات یا التهاب اشاره دارد. تورم ممکن است همراه با توده باشد یا به تنهایی رخ دهد.
ویژگیهای توده یا تورم که باید به آنها توجه کرد:
هنگام مشاهده یک توده یا تورم، توجه به ویژگیهای زیر میتواند به پزشک در تشخیص کمک کند:
- محل (Location): توده در کدام قسمت بدن قرار دارد؟ (مثلاً سینه، گردن، زیر بغل، کشاله ران، شکم، بیضه)
- اندازه (Size): توده چقدر بزرگ است؟ آیا در حال بزرگ شدن است؟
- بافت (Texture): توده سفت است یا نرم؟ لاستیکی است یا آبکی؟
- تحرک (Mobility): آیا توده زیر پوست حرکت میکند یا به بافتهای اطراف چسبیده است؟
- درد (Pain): آیا توده دردناک است یا بدون درد؟ (تودههای سرطانی اغلب بدون درد هستند، اما نه همیشه).
- تغییرات پوستی روی توده: آیا پوست روی توده قرمز، داغ، تغییر رنگ داده، یا زخم شده است؟
- سرعت رشد (Growth Rate): آیا توده به سرعت رشد میکند یا به آرامی؟
- زمان ظهور: از چه زمانی توده را متوجه شدهاید؟
علل شایع ایجاد توده یا تورم:
تودهها و تورمها میتوانند علل بسیار متنوعی داشته باشند، از جمله:
- عفونتها:
- غدد لنفاوی متورم: در پاسخ به عفونتها (مانند سرماخوردگی، گلودرد، مونونوکلئوز) غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل یا کشاله ران متورم میشوند. این تورم معمولاً دردناک و متحرک است.
- آبسه (Abscess): مجموعهای از چرک در زیر پوست یا در بافتها که معمولاً دردناک، گرم و قرمز است.
- کیستهای عفونی: کیستهایی که عفونی شده و ملتهب میشوند.
- التهاب و آسیب:
- کیستها (Cysts): کیسههایی پر از مایع، هوا یا مواد نیمهجامد که میتوانند در هر نقطه از بدن ایجاد شوند (مانلاً کیست سباسه، کیست گانگلیون).
- لیپوم (Lipoma): تودههای خوشخیم و نرم چربی که زیر پوست ایجاد میشوند و معمولاً متحرک و بدون درد هستند.
- هماتوم (Hematoma): تجمع خون در زیر پوست پس از ضربه یا آسیب (کبودی بزرگ).
- فتق (Hernia): بیرونزدگی یک اندام یا بافت از طریق یک نقطه ضعیف در دیواره عضلانی (مثلاً فتق مغبنی در کشاله ران).
- التهاب مفصل یا تاندون: تورم و درد در اطراف مفاصل یا تاندونها.
- تغییرات هورمونی:
- فیبروآدنوم سینه: تودههای خوشخیم و متحرک در سینه زنان که اغلب تحت تأثیر تغییرات هورمونی قرار میگیرند.
- سرطان: تودهها و تورمها میتوانند یکی از علائم اولیه یا پیشرفته سرطان باشند. در این موارد:
- تودههای سرطانی ممکن است سفت، نامنظم و به بافتهای اطراف چسبیده باشند (غیر متحرک).
- اغلب بدون درد هستند، به خصوص در مراحل اولیه، که این موضوع میتواند باعث تأخیر در مراجعه به پزشک شود.
- در حال بزرگ شدن هستند.
- ممکن است با تورم غدد لنفاوی منطقهای (در زیر بغل برای سرطان سینه، یا در گردن برای سرطانهای سر و گردن) همراه باشند.
- مثالها:
- توده در سینه: یکی از شایعترین علائم سرطان سینه.
- غدد لنفاوی متورم و بدون درد: به خصوص در گردن، زیر بغل یا کشاله ران، میتواند نشانهای از لنفوم (سرطان سیستم لنفاوی) یا گسترش سرطان از سایر نقاط بدن باشد.
- توده در بیضه: میتواند نشانهای از سرطان بیضه باشد.
- تورم در شکم: میتواند ناشی از تومورهای بزرگ شکمی یا تجمع مایع (آسیت) به دلیل سرطان باشد.
- تودههای استخوانی: ناشی از سرطان استخوان یا متاستاز سرطان به استخوان.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
با توجه به اینکه تشخیص علت توده یا تورم تنها از طریق معاینه و آزمایشات پزشکی امکانپذیر است، هرگونه توده یا تورم جدید، غیرعادی یا نگرانکننده باید توسط پزشک بررسی شود. به خصوص اگر:
- توده جدیدی را در هر نقطه از بدن خود احساس میکنید یا میبینید.
- توده در حال بزرگ شدن است.
- توده سفت، نامنظم یا به بافتهای اطراف چسبیده است.
- توده بدون درد است. (این ویژگی به خصوص در تودههای سرطانی رایج است).
- پوست روی توده تغییر کرده است (قرمزی، زخم، تغییر رنگ).
- توده با سایر علائم هشدار دهنده سرطان همراه است (مانند کاهش وزن ناخواسته، خستگی شدید، تب، تعریق شبانه، خونریزی غیرمعمول).
- تورمی دارید که بدون علت واضح است و بهبود نمییابد.
هرگز خوددرمانی نکنید و برای تشخیص علت توده یا تورم، به سرعت به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام، به ویژه در مورد سرطان، شانس موفقیت درمان را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
7. تغییر در عادات دفع ادرار یا مدفوع (Changes in Bowel or Bladder Habits):
-
- اسهال یا یبوست مداوم.
- تغییر در شکل یا رنگ مدفوع (مثلاً مدفوع سیاه یا خون در مدفوع).
- نیاز مکرر به ادرار، درد هنگام ادرار، یا خون در ادرار.
تغییرات در عادات دفع ادرار یا مدفوع میتوانند نشانههای مهمی از وضعیت سلامت داخلی بدن باشند. در حالی که بسیاری از این تغییرات میتوانند ناشی از رژیم غذایی، استرس، عفونتها یا سایر شرایط خوشخیم باشند، اما اگر مداوم و بدون توجیه باشند، باید جدی گرفته شوند، زیرا ممکن است از علائم هشداردهنده برخی سرطانها باشند.
۱. تغییر در عادات دفع مدفوع (Bowel Habits)
این تغییرات میتوانند شامل هرگونه دگرگونی در دفعات، قوام، اندازه، رنگ یا وجود خون در مدفوع باشند.
الف) علائم مرتبط با سرطان روده بزرگ (کولورکتال) و مقعد:
- اسهال یا یبوست مداوم: تغییر ناگهانی و طولانیمدت در الگوی معمول دفع مدفوع، بدون دلیل واضح (مانند تغییر در رژیم غذایی یا داروها).
- تغییر در قوام مدفوع: مدفوع باریکتر از حد معمول (“مداد شکل”) یا شل و آبکی به طور مداوم.
- احساس تخلیه ناقص روده: احساس نیاز به دفع مدفوع حتی پس از اجابت مزاج، یا احساس اینکه روده به طور کامل خالی نشده است.
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد: این یک علامت بسیار مهم است.
- خون قرمز روشن: معمولاً نشاندهنده خونریزی از قسمت پایین روده بزرگ یا مقعد است (مانند هموروئید، شقاق یا پولیپ، اما میتواند سرطان هم باشد).
- مدفوع سیاه و قیرگون (ملنا): نشاندهنده خونریزی از قسمتهای بالایی دستگاه گوارش است که خون قبل از دفع هضم شده است.
- خون مخفی (Occult Blood): خونی که با چشم دیده نمیشود و فقط با آزمایشهای خاص قابل تشخیص است.
- درد شکم، گاز یا گرفتگی مداوم: دردهای شکمی که با گذشت زمان بدتر میشوند.
- نفخ دائمی: احساس پری یا تورم در شکم.
- کاهش وزن ناخواسته: همانند سایر علائم سرطان، میتواند همراه با تغییرات روده باشد.
- خستگی: ناشی از کمخونی به دلیل خونریزی مزمن.
ب) علل دیگر تغییر در عادات دفع مدفوع:
- رژیم غذایی: کمبود فیبر، آب، یا تغییر ناگهانی در رژیم غذایی.
- استرس و اضطراب: میتواند بر عملکرد روده تأثیر بگذارد (مانند سندرم روده تحریکپذیر).
- داروها: برخی داروها (مانند آنتیبیوتیکها، مسکنهای اپیوئیدی، مکملهای آهن).
- عفونتها: مانند مسمومیت غذایی یا عفونتهای ویروسی/باکتریایی.
- بیماریهای گوارشی خوشخیم: سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، بیماریهای التهابی روده (IBD)، دیورتیکولیت، هموروئید.
۲. تغییر در عادات دفع ادرار (Bladder Habits)
این تغییرات میتوانند شامل هرگونه دگرگونی در دفعات، فوریت، درد، یا وجود خون در ادرار باشند.
الف) علائم مرتبط با سرطان مثانه، پروستات (در مردان)، و کلیه:
- نیاز مکرر به ادرار (تکرر ادرار): نیاز به ادرار کردن بیشتر از حد معمول، به خصوص در شب (ناکچوری).
- احساس فوریت در ادرار (Urgency): احساس نیاز ناگهانی و شدید به ادرار کردن که کنترل آن دشوار است.
- درد یا سوزش هنگام ادرار (Dysuria): احساس درد یا سوزش در هنگام دفع ادرار.
- مشکل در شروع یا حفظ جریان ادرار (Hesitancy/Weak Stream): به خصوص در مردان، میتواند نشانهای از بزرگ شدن پروستات (خوشخیم یا سرطانی) باشد.
- قطع و وصل شدن جریان ادرار.
- ضعف در جریان ادرار.
- وجود خون در ادرار (هماچوری / Hematuria): این یک علامت جدی است و باید فوراً بررسی شود، حتی اگر خون فقط یک بار دیده شود یا ادرار رنگ صورتی، قرمز یا قهوهای داشته باشد.
- درد در ناحیه لگن یا کمر: میتواند نشانهای از پیشرفت سرطان مثانه یا کلیه باشد.
ب) علل دیگر تغییر در عادات دفع ادرار:
- عفونت ادراری (UTI): شایعترین علت تغییرات ادراری، که با سوزش، تکرر و فوریت ادرار همراه است.
- مثانه بیش فعال: انقباضات غیر ارادی مثانه که منجر به تکرر و فوریت ادرار میشود.
- بزرگی خوشخیم پروستات (BPH): در مردان مسن، میتواند باعث تکرر ادرار، ضعف جریان و مشکل در تخلیه مثانه شود.
- دیابت: قند خون بالا میتواند باعث افزایش دفع ادرار شود.
- مصرف زیاد مایعات یا کافئین/الکل.
- داروها: برخی داروها، مانند دیورتیکها (ادرارآورها).
- سنگ کلیه یا مثانه.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تغییرات در عادات دفع ادرار یا مدفوع اغلب دلایل خوشخیم دارند، اما چون میتوانند از علائم هشداردهنده سرطان باشند، باید جدی گرفته شوند.
فوراً به پزشک مراجعه کنید اگر:
- خون در مدفوع یا ادرار مشاهده میکنید، حتی اگر فقط یک بار باشد.
- تغییرات در عادات دفع ادرار یا مدفوع شما جدید، مداوم (بیش از چند هفته) و بدون توجیه واضح هستند.
- این تغییرات با سایر علائم هشداردهنده سرطان همراه هستند (مانند کاهش وزن ناخواسته، خستگی شدید، درد شکم یا لگن، تب، تعریق شبانه).
- درد هنگام دفع ادرار یا مدفوع دارید.
پزشک با گرفتن شرح حال، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات لازم (مانند آزمایش خون، آزمایش ادرار، آزمایش مدفوع، کولونوسکوپی یا سیستوسکوپی) میتواند علت این تغییرات را تشخیص داده و در صورت لزوم، درمان مناسب را توصیه کند. تشخیص زودهنگام میتواند نقش حیاتی در بهبود نتایج درمانی، به خصوص در سرطانها، داشته باشد.
8. سرفه یا گرفتگی صدا (Persistent Cough or Hoarseness):
- سرفه مزمن که بیش از ۳ هفته طول بکشد و بهبود نیابد، یا گرفتگی صدا و خسخس سینه.
سرفه و گرفتگی صدا علائم بسیار شایعی هستند که اغلب به دلیل بیماریهای خوشخیم و گذرا مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، یا آلرژیها ایجاد میشوند. با این حال، اگر این علائم مداوم، بدون دلیل واضح و طولانیمدت باشند (معمولاً بیش از ۳ هفته)، میتوانند نشانهای از یک بیماری جدیتر، از جمله سرطان باشند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.
۱. سرفه مداوم (Persistent Cough)
سرفه یک رفلکس طبیعی بدن برای پاک کردن مجاری تنفسی از مواد تحریککننده، مخاط یا ذرات خارجی است. سرفه مداوم به سرفهای گفته میشود که برای مدت طولانی (بیش از ۳ هفته) ادامه پیدا کند.
علل شایع سرفه مداوم:
- عفونتهای تنفسی پس از ویروسی: سرفه پس از سرماخوردگی یا آنفولانزا میتواند هفتهها ادامه یابد.
- آلرژیها و آسم: تحریک مجاری تنفسی توسط آلرژنها یا التهاب ناشی از آسم.
- بیماری رفلاکس معده به مری (GERD): برگشت اسید معده به مری و گاهی به مجاری تنفسی میتواند باعث سرفه مزمن شود.
- سندرم ترشحات پشت حلق (Post-nasal Drip): ترشحات مخاطی از بینی به سمت حلق سرازیر شده و باعث تحریک و سرفه میشوند.
- مصرف برخی داروها: به خصوص داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors) که برای فشار خون بالا استفاده میشوند.
- برونشیت مزمن و آمفیزم (COPD): در افراد سیگاری یا در معرض آلایندهها، سرفه مزمن با تولید خلط شایع است.
- فیبروز کیستیک (Cystic Fibrosis): یک بیماری ژنتیکی که باعث تولید مخاط غلیظ میشود.
- سل (Tuberculosis): عفونت باکتریایی ریه که میتواند باعث سرفه مزمن و خونی شود.
- سرطان ریه (Lung Cancer): سرفه مداوم، به خصوص سرفهای که تغییر میکند (مثلاً شدیدتر میشود، صدای آن عوض میشود یا خونی میشود)، یکی از شایعترین علائم سرطان ریه است.
- سرطان حنجره یا گلو: تومور در این نواحی میتواند باعث تحریک و سرفه شود.
- سرطان مری: اگرچه کمتر شایع است، اما میتواند منجر به سرفه ناشی از تحریک یا فشردگی راههای هوایی شود.
- متاستاز سرطان به ریه: گسترش سرطان از سایر نقاط بدن به ریهها نیز میتواند باعث سرفه شود.
۲. گرفتگی صدا (Hoarseness)
گرفتگی صدا به تغییر در کیفیت صدای شما اشاره دارد که میتواند شامل خشن شدن، بم شدن، نفسنفسدار شدن، یا ضعیف شدن صدا باشد. این حالت معمولاً ناشی از مشکل در تارهای صوتی در حنجره (جعبه صدا) است.
علل شایع گرفتگی صدا:
- استفاده بیش از حد یا نادرست از صدا: فریاد زدن، آواز خواندن طولانیمدت یا صحبت کردن زیاد.
- عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی: مانند لارنژیت (التهاب حنجره) ناشی از سرماخوردگی. این شایعترین علت گرفتگی صدا است و معمولاً ظرف چند روز تا یک هفته بهبود مییابد.
- رفلاکس حنجرهای-حلقی (LPR): نوعی رفلاکس اسید معده که به حنجره آسیب میرساند و میتواند باعث گرفتگی صدا شود.
- پولیپ یا ندول تارهای صوتی: برجستگیهای خوشخیم روی تارهای صوتی که معمولاً ناشی از استفاده بیش از حد از صدا هستند.
- آلرژیها: تحریک تارهای صوتی توسط آلرژنها.
- سیگار کشیدن: دود سیگار میتواند به تارهای صوتی آسیب برساند و باعث گرفتگی مزمن صدا شود.
- بیماریهای عصبی: برخی بیماریهای عصبی که بر اعصاب کنترلکننده تارهای صوتی تأثیر میگذارند (مانند بیماری پارکینسون، سکته مغزی).
- سرطان حنجره (Laryngeal Cancer): گرفتگی صدای مداوم و بدون درد، به خصوص اگر بیش از ۳ هفته طول بکشد، علامت اصلی سرطان حنجره است. تومور در تارهای صوتی یا نزدیک آنها میتواند مانع از لرزش طبیعی تارهای صوتی شود و منجر به تغییر صدا گردد.
- سرطان تیروئید: در موارد نادر، تومور تیروئید میتواند به عصبی که تارهای صوتی را کنترل میکند (عصب حنجرهای راجعه) فشار آورده و باعث گرفتگی صدا شود.
- سرطان ریه یا مری: تومورهای بزرگ در این نواحی نیز میتوانند بر عصب حنجرهای راجعه فشار آورده و منجر به گرفتگی صدا شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در حالی که سرفه و گرفتگی صدا اغلب بیخطر هستند، اما اگر شما یا اطرافیانتان هر یک از موارد زیر را تجربه میکنید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید:
- سرفهای که بیش از ۳ هفته طول بکشد و بهبود نیابد.
- سرفهای که با خون همراه باشد (هموپتیزی).
- سرفهای که با کاهش وزن ناخواسته، تب، تعریق شبانه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه باشد.
- گرفتگی صدایی که بیش از ۳ هفته ادامه داشته باشد و دلیل واضحی نداشته باشد (مانند عفونت اخیر یا استفاده بیش از حد از صدا).
- گرفتگی صدایی که با مشکلات بلع، درد در گلو یا گوش، یا تودهای در گردن همراه باشد.
- اگر سیگاری هستید یا سابقه طولانیمدت سیگار کشیدن دارید و هرگونه تغییر در سرفه یا صدای خود را تجربه میکنید.
پزشک میتواند با معاینه، پرسیدن شرح حال دقیق و در صورت لزوم، انجام آزمایشها و تصویربرداریهای لازم (مانند عکس قفسه سینه، سیتیاسکن، یا لارنگوسکوپی)، علت اصلی سرفه یا گرفتگی صدای شما را تشخیص داده و درمان مناسب را توصیه کند. تشخیص زودهنگام سرطان در این نواحی میتواند شانس موفقیت درمان را به شدت افزایش دهد.
9. مشکل در بلع (Difficulty Swallowing):
مشکل در بلع (دیسفاژی) به احساس دشواری در عبور غذا یا مایعات از دهان به معده گفته میشود. این مشکل میتواند در هر مرحله از فرآیند بلع رخ دهد: در دهان و گلو (دیسفاژی اوروفارنژیال) یا در مری (دیسفاژی مری). دیسفاژی یک علامت مهم است که هرگز نباید نادیده گرفته شود، زیرا میتواند نشانهای از یک بیماری جدی، از جمله سرطان باشد.
انواع مشکل در بلع:
- دیسفاژی اوروفارنژیال (Oropharyngeal Dysphagia):
- مشکل: دشواری در شروع بلع یا احساس گیر کردن غذا در گلو.
- علائم همراه: سرفه یا خفگی هنگام بلع، برگشت غذا به بینی، آبریزش دهان، تغییر صدا، عفونتهای مکرر ریه (پنومونی آسپیراسیون).
- علل شایع:
- مشکلات عصبی: سکته مغزی، بیماری پارکینسون، اسکلروز چندگانه (MS)، میاستنی گراویس، ALS.
- اختلالات عضلانی: ضعف عضلات بلع.
- انسداد یا تنگی در گلو: مانند تومورها (سرطان گلو، سرطان زبان، سرطان حنجره)، دیورتیکول زنکر (کیسهای در مری).
- دیسفاژی مری (Esophageal Dysphagia):
- مشکل: احساس گیر کردن غذا در قفسه سینه یا پشت استخوان سینه، پس از شروع بلع.
- علائم همراه: درد قفسه سینه، سوزش سر دل، برگشت غذا (رگورژیتاسیون)، کاهش وزن.
- علل شایع:
- تنگی مری (Esophageal Stricture): باریک شدن مری به دلیل زخم، التهاب مزمن (مانند رفلاکس شدید و طولانیمدت)، یا پرتودرمانی.
- آشالازی (Achalasia): اختلالی که در آن عضلات مری به درستی شل نمیشوند و غذا به سختی به معده میرسد.
- اسپاسم مری: انقباضات غیرطبیعی و دردناک عضلات مری.
- تومورها (سرطان مری): رشد تومور در مری که باعث باریک شدن مجرا و دشواری در عبور غذا میشود.
ارتباط مشکل در بلع با سرطان:
مشکل در بلع یکی از علائم هشداردهنده مهم برای چندین نوع سرطان است، به خصوص سرطانهایی که در مسیر عبور غذا قرار دارند:
- سرطان مری (Esophageal Cancer): این شایعترین سرطان مرتبط با دیسفاژی است. تومور در مری باعث باریک شدن تدریجی مجرا میشود. در ابتدا ممکن است فقط در بلع غذاهای جامد مشکل ایجاد شود، اما با پیشرفت بیماری، بلع مایعات نیز دشوار میگردد.
- سرطان گلو (Pharyngeal Cancer): شامل سرطانهای نازوفارنکس، اوروفارنکس و هیپوفارنکس. تومور در این نواحی میتواند مستقیماً مسیر بلع را مسدود کند یا به اعصاب کنترلکننده بلع آسیب برساند.
- سرطان حنجره (Laryngeal Cancer): تومور در حنجره میتواند بر عملکرد تارهای صوتی و همچنین فرآیند بلع تأثیر بگذارد. (اغلب با گرفتگی صدا همراه است).
- سرطان زبان یا دهان (Oral/Tongue Cancer): تومور در این نواحی میتواند بلع را دردناک یا دشوار کند.
- سرطان معده (Stomach Cancer): در برخی موارد، تومور در قسمت فوقانی معده یا نزدیک محل اتصال مری به معده میتواند باعث دیسفاژی شود.
- سرطان ریه (Lung Cancer): در موارد نادر، تومور بزرگ در ریه میتواند به مری فشار آورده و باعث مشکل در بلع شود.
- سرطان تیروئید: تومور بزرگ تیروئید میتواند به مری فشار وارد کند.
نکات مهم در مورد دیسفاژی مرتبط با سرطان:
- پیشرونده بودن: دیسفاژی ناشی از سرطان معمولاً پیشرونده است، به این معنی که با گذشت زمان بدتر میشود. ابتدا ممکن است فقط با غذاهای جامد مشکل داشته باشید، سپس با غذاهای نرم و در نهایت با مایعات.
- بدون درد بودن: در مراحل اولیه، دیسفاژی ناشی از سرطان ممکن است بدون درد باشد، که میتواند باعث تأخیر در مراجعه به پزشک شود.
- همراهی با کاهش وزن: به دلیل دشواری در غذا خوردن، کاهش وزن ناخواسته اغلب با دیسفاژی ناشی از سرطان همراه است.
چه زمانی باید به پزشک برای معالجه بلع مراجعه کرد؟
هرگونه مشکل جدید یا مداوم در بلع، به خصوص اگر پیشرونده باشد یا با سایر علائم نگرانکننده همراه باشد، باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
فوراً به پزشک مراجعه کنید اگر:
- در بلع غذاهای جامد، مایعات یا هر دو مشکل دارید.
- احساس میکنید غذا در گلو یا قفسه سینه گیر میکند.
- سرفه یا خفگی مکرر هنگام غذا خوردن یا نوشیدن دارید.
- مشکل در بلع شما با کاهش وزن ناخواخته همراه است.
- درد هنگام بلع دارید.
- صدای شما تغییر کرده یا گرفتگی صدای مداوم دارید.
- با علائمی مانند سوزش سر دل شدید، برگشت غذا، یا استفراغ همراه است.
- سابقه سیگار کشیدن یا مصرف الکل زیاد دارید.
پزشک با گرفتن شرح حال کامل، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات تخصصی (مانند آندوسکوپی، بلع باریم، مانومتری مری و سیتیاسکن)، علت دیسفاژی را تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز خواهد کرد. تشخیص زودهنگام سرطان در این موارد میتواند نقش حیاتی در موفقیت درمان داشته باشد.
10. سوء هاضمه یا ناراحتی پس از غذا (Indigestion or Discomfort after Eating)
سوء هاضمه که در پزشکی به آن دیسپپسی (Dyspepsia) نیز گفته میشود، یک علامت شایع است که به مجموعه از علائم ناخوشایند در قسمت فوقانی شکم اشاره دارد که اغلب پس از غذا خوردن رخ میدهند. این ناراحتی میتواند شامل احساس سیری زودرس، نفخ، درد، سوزش سر دل یا تهوع باشد. در حالی که سوء هاضمه اغلب به دلیل عوامل خوشخیم مانند پرخوری، مصرف غذاهای چرب یا استرس ایجاد میشود، اما اگر مداوم، شدید و بدون توجیه باشد، میتواند نشانهای از یک بیماری جدیتر، از جمله برخی انواع سرطان باشد.
علائم شایع سوء هاضمه:
علائم سوء هاضمه میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- احساس سیری زودرس: حتی پس از خوردن مقدار کمی غذا، به سرعت احساس پری و سیری میکنید و نمیتوانید غذای بیشتری بخورید.
- احساس پری ناخوشایند بعد از غذا: حتی پس از اتمام غذا، مدت طولانی احساس ناراحتی و پری در قسمت بالای شکم دارید.
- درد یا سوزش در بالای شکم: دردی مبهم یا سوزاننده در ناحیه بین جناغ سینه و ناف.
- نفخ: احساس باد و گاز زیاد در شکم.
- تهوع (Nausea) و گاهی استفراغ (Vomiting).
- آروغ زدن (Burping) زیاد.
- سوزش سر دل (Heartburn): احساس سوزش در قفسه سینه که معمولاً ناشی از برگشت اسید معده به مری است (که اغلب با سوء هاضمه همراه است اما لزوماً یکسان نیست).
علل شایع سوء هاضمه:
- عادات غذایی: پرخوری، سریع غذا خوردن، مصرف غذاهای چرب، پرادویه، اسیدی یا نفاخ.
- نوشیدنیها: مصرف زیاد قهوه، الکل، نوشیدنیهای گازدار.
- سبک زندگی: استرس، اضطراب، کمتحرکی.
- داروها: برخی داروها مانند داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و آسپرین، برخی آنتیبیوتیکها، و مکملهای آهن.
- مشکلات گوارشی خوشخیم:
- رفلاکس معده به مری (GERD): برگشت مزمن اسید معده به مری.
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS).
- زخم معده (Peptic Ulcer).
- گاستریت (Gastritis): التهاب پوشش داخلی معده.
- سنگ کیسه صفرا.
- یبوست.
- عفونت هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori): نوعی باکتری که میتواند باعث زخم معده و سوء هاضمه شود.
- سرطان: سوء هاضمه یا ناراحتی پس از غذا میتواند از علائم هشداردهنده برخی سرطانها باشد، به خصوص اگر علائم جدید، مداوم و با سایر نشانههای نگرانکننده همراه باشند:
- سرطان معده (Stomach Cancer): یکی از شایعترین علائم سرطان معده، سوء هاضمه مداوم، احساس سیری زودرس، تهوع و درد در بالای شکم است که با گذشت زمان بدتر میشود.
- سرطان مری (Esophageal Cancer): علاوه بر مشکل در بلع، میتواند باعث سوء هاضمه و درد در قفسه سینه شود.
- سرطان پانکراس (Pancreatic Cancer): ممکن است با سوء هاضمه، درد شکم که به پشت سرایت میکند، کاهش وزن و زردی همراه باشد.
- سرطان کبد (Liver Cancer): در مراحل پیشرفتهتر، میتواند باعث سوء هاضمه، نفخ و ناراحتی شکمی شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه سوء هاضمه اغلب بیخطر است، اما اگر علائم شما:
- جدید هستند و قبلاً تجربه نکردهاید.
- مداوم هستند و با گذشت زمان بدتر میشوند (بیش از ۲-۳ هفته).
- با سایر علائم هشداردهنده سرطان همراه هستند، مانند:
- کاهش وزن ناخواسته.
- مشکل در بلع (دیسفاژی).
- استفراغ مکرر، به خصوص استفراغ خونی یا سیاه رنگ (شبیه تفاله قهوه).
- مدفوع سیاه و قیرگون یا خون در مدفوع.
- تب یا تعریق شبانه.
- خستگی شدید یا کمخونی (رنگپریدگی، ضعف).
- زردی پوست یا چشم.
- توده یا تورم در شکم.
- درد شکم شدید و غیرقابل تحمل است.
- سن شما بالای ۵۰ سال است و به تازگی دچار سوء هاضمه شدهاید (خطر سرطانهای گوارشی با افزایش سن بیشتر میشود).
- سابقه خانوادگی سرطانهای گوارشی دارید.
در این موارد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. پزشک با گرفتن شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات لازم (مانند آندوسکوپی، آزمایش خون برای بررسی کمخونی و آنزیمها، آزمایش هلیکوباکتر پیلوری، سیتیاسکن)، علت اصلی سوء هاضمه شما را تشخیص داده و درمان مناسب را توصیه خواهد کرد. تشخیص زودهنگام میتواند نقش حیاتی در موفقیت درمان، به خصوص در سرطانها، داشته باشد.
11. خونریزی یا کبودی غیرمعمول (Unusual Bleeding or Bruising):
هرگونه خونریزی غیرمعمول از بدن (مانند خونریزی از مقعد، خون در ادرار، خونریزی واژینال غیرطبیعی بین دورهها یا پس از یائسگی، سرفه خونی). کبودی بدون علت مشخص.
خونریزی یا کبودی غیرمعمول به هرگونه خونریزی یا کبودی اشاره دارد که بدون علت مشخص، بیش از حد انتظار، یا در مکانهایی که معمولاً رخ نمیدهند، اتفاق بیفتد. در حالی که کبودیهای جزئی یا خونریزیهای خفیف (مانند بریدگیهای کوچک) اغلب بیاهمیت هستند، اما وقوع مکرر، شدید یا بدون توجیه این علائم میتواند نشانهای از یک مشکل جدیتر پزشکی، از جمله برخی سرطانها باشد.
۱. خونریزی غیرمعمول (Unusual Bleeding)
این شامل هر نوع خونریزی میشود که از الگوی طبیعی خارج باشد یا بدون دلیل واضحی رخ دهد.
انواع خونریزی غیرمعمول:
- خونریزی از مقعد یا خون در مدفوع:
- خون قرمز روشن: معمولاً در مدفوع یا روی دستمال توالت دیده میشود و میتواند ناشی از هموروئید (بواسیر)، شقاق مقعدی یا پولیپ باشد، اما مهمترین علامت هشداردهنده برای سرطان روده بزرگ یا مقعد نیز هست.
- مدفوع سیاه و قیرگون (ملنا): نشاندهنده خونریزی از قسمتهای بالایی دستگاه گوارش (معده یا روده کوچک) است که خون قبل از دفع هضم شده است. این میتواند ناشی از زخم معده یا سرطان معده باشد.
- خون در ادرار (هماچوری):
- ادرار ممکن است صورتی، قرمز، یا قهوهای به نظر برسد.
- حتی مقادیر بسیار کم خون که با چشم دیده نمیشود (میکروسکوپی) نیز مهم است.
- میتواند ناشی از عفونت ادراری، سنگ کلیه یا سنگ مثانه باشد، اما علامت اصلی برای سرطان مثانه یا سرطان کلیه نیز هست.
- خونریزی واژینال غیرمعمول (در زنان):
- خونریزی بین دورههای قاعدگی: خونریزی خارج از زمان عادت ماهانه.
- خونریزی پس از رابطه جنسی.
- خونریزی پس از یائسگی: هرگونه خونریزی واژینال پس از یائسگی (زمانی که حداقل یک سال از آخرین قاعدگی گذشته باشد) باید فوراً بررسی شود.
- این علائم میتوانند ناشی از عفونتها یا تغییرات هورمونی باشند، اما نشانههای مهمی برای سرطان دهانه رحم، سرطان رحم (آندومتر) یا سرطان واژن نیز هستند.
- سرفه خونی یا خلط خونی (هموپتیزی):
- سرفه همراه با خون یا خلط آغشته به خون.
- میتواند ناشی از عفونتها (مانند برونشیت، ذاتالریه، سل) باشد، اما یک علامت هشداردهنده مهم برای سرطان ریه نیز هست.
- خونریزی از نوک پستان (در زنان و گاهی مردان):
- ترشحات خونی از نوک پستان، به خصوص اگر یکطرفه باشد و با توده سینه همراه باشد.
- میتواند نشانهای از سرطان سینه باشد.
- خونریزی لثه یا بینی:
- خونریزی مکرر یا شدید از لثهها (بدون دلیل دندانپزشکی) یا خونریزیهای مکرر بینی.
- در کنار سایر علائم، میتواند نشانه مشکلات انعقادی یا برخی سرطانهای خون (مانند لوسمی) باشد.
۲. کبودی غیرمعمول (Unusual Bruising)
کبودی زمانی اتفاق میافتد که رگهای خونی کوچک در زیر پوست پاره میشوند و خون نشت میکند. کبودی غیرمعمول به کبودیهایی اشاره دارد که:
- بدون ضربه یا آسیب مشخص رخ میدهند.
- بزرگتر یا شدیدتر از حد انتظار هستند.
- به طور مکرر و با حداقل ضربه ایجاد میشوند.
- در مکانهای غیرعادی (مانند تنه، پشت، یا صورت) ظاهر میشوند.
علل شایع کبودی غیرمعمول:
- آسیبهای جزئی: در افراد مسن، پوست نازکتر و رگهای خونی شکنندهتر هستند، بنابراین ممکن است با حداقل ضربه کبود شوند.
- مصرف برخی داروها: به خصوص داروهای رقیقکننده خون (ضد انعقادها مانند وارفارین، آسپرین، کلوپیدوگرل) که خطر کبودی و خونریزی را افزایش میدهند. همچنین برخی کورتیکواستروئیدها.
- کمبودهای تغذیهای: کمبود ویتامین C (اسکوربوت) یا ویتامین K میتواند باعث افزایش کبودی شود.
- اختلالات انعقادی خون ارثی: مانند هموفیلی یا بیماری فون ویلبراند.
- بیماریهای کبدی شدید: کبد مسئول تولید پروتئینهای لختهکننده خون است؛ آسیب به کبد میتواند باعث مشکلات انعقادی شود.
- سرطان: کبودی غیرمعمول میتواند یکی از علائم سرطانهای خون (لوسمی، لنفوم) یا سرطان مغز استخوان (میلوم متعدد) باشد. در این سرطانها، تولید پلاکتها (که برای لخته شدن خون ضروری هستند) یا سایر سلولهای خونی در مغز استخوان مختل میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
خونریزی یا کبودی غیرمعمول، به ویژه اگر پایدار، شدید، بدون علت مشخص و یا همراه با سایر علائم هشداردهنده سرطان باشد، باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
فوراً به پزشک مراجعه کنید اگر:
- خونریزی از هر نقطه از بدن دارید که توضیح واضحی ندارد یا متوقف نمیشود.
- وجود خون در ادرار یا مدفوع را مشاهده میکنید، حتی اگر فقط یک بار باشد.
- خونریزی واژینال غیرمعمول یا پس از یائسگی دارید.
- سرفه خونی دارید.
- کبودیهای بزرگ یا متعدد بدون هیچ دلیل واضحی ظاهر میشوند.
- این علائم با سایر نشانههای نگرانکننده سرطان همراه هستند، مانند:
- کاهش وزن ناخواسته.
- خستگی شدید و مداوم.
- تبهای بدون علت یا تعریق شبانه.
- درد استخوان یا مفصل.
- تورم غدد لنفاوی.
پزشک با گرفتن شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات لازم (مانند آزمایش خون شامل شمارش کامل سلولهای خونی و فاکتورهای انعقادی، آزمایش ادرار، آزمایش مدفوع، آندوسکوپی، کولونوسکوپی یا تصویربرداری) میتواند علت این خونریزیها و کبودیهای غیرمعمول را تشخیص داده و در صورت لزوم، درمان مناسب را آغاز کند. تشخیص زودهنگام میتواند نقش حیاتی در بهبود نتایج درمانی، به خصوص در سرطانها، داشته باشد.
علائم سکته قلبی کدامند؟
چرا آگاهی از علائم سرطان مهم است؟
هیچ یک از این علائم به تنهایی به معنای سرطان نیستند. بسیاری از آنها میتوانند ناشی از شرایط بسیار کمتر جدی باشند. با این حال، اگر هر یک از این علائم را تجربه میکنید که:
- جدید است.
- بدون توضیح است.
- مداوم است و از بین نمیرود.
- بدتر میشود.
باید حتماً به پزشک مراجعه کنید. پزشک میتواند با انجام معاینات، آزمایشها و تصویربرداریهای لازم، علت علائم شما را تشخیص دهد و در صورت لزوم، درمان مناسب را آغاز کند. تشخیص زودهنگام سرطان به طور قابل توجهی شانس موفقیت درمان را افزایش میدهد.


























